ZAJĘCIA III.

Jak pracują media

Przebieg zajęć

1. Zapytaj uczniów, czy odwiedzili kiedyś redakcję czasopisma lub siedzibę telewizji albo radia i czy wiedzą, na czym polega praca w tych instytucjach. Poproś, by podzielili się swymi obserwacjami. Pokaż slajd "Kto pracuje w gazecie" (1). W zależności od poziomu wiedzy uczniów uzupełnij ich wiadomości. Opowiedz krótko o pracy redakcji, o tym, jakie są działy: polityczny (kraj i świat), gospodarka, kultura, nauka, sport itp., czym się zajmują pracownicy tych działów, ile godzin trwa praca, jak jest zorganizowana. Wykorzystaj komiks ukazujący jeden dzień z życia gazety codziennej (A). Podkreśl różnice między pracą gazety codziennej a tygodnika czy magazynu.

2. Pokaż slajd "Layout, czołówka i inne dziwne słowa" (2) i wyjaśnij te pojęcia. Zapytaj, co może znaczyć deadline w odniesieniu do redakcji gazety, a co - programu telewizyjnego.

3. Korzystając ze slajdów (3, 4) oraz materiałów pomocniczych zawierających krótką charakterystykę gatunków informacyjnych i publicystycznych (D i E), przypomnij najważniejsze spośród nich - uczniowie powinni umieć wymienić i krótko, w jednym zdaniu, scharakteryzować: tekst informacyjny (depesza i analiza), felieton, komentarz, reportaż, wywiad, artykuł popularnonaukowy. Poproś teraz uczniów, by w notatce "Groźny wybuch" (F) (albo w innym dowolnym materiale prasowym) wskazali kluczowe elementy informacji prasowej.

4. Podziel uczniów na pary. Zadaniem każdej pary jest przeanalizowanie zawartości jednego z przyniesionych dzienników lub tygodników. Każda para analizuje najpierw pierwszą stronę, w przypadku tygodnika - okładkę, zwracając uwagę na zamieszczone na niej informacje redakcyjne (łącznie z tytułem i ceną). Uczniowie od razu, na gorąco, zgłaszają swoje spostrzeżenia - zapisuj je na tablicy. Zwróć uwagę na umieszczanie na pierwszej stronie dzienników nazwiska redaktora prowadzącego, numeru wydania, nazwy wydawnictwa itp. Poproś, by uczniowie przyjrzeli się tytułom zamieszczonym na pierwszej stronie gazety lub w spisie treści tygodnika i pogrupowali je tematycznie. Poproś, by zwrócili uwagę na różne sposoby formułowania tytułów artykułów (np. "Gazeta Wyborcza" i "Fakt"). Zaznacz, że na pierwszej stronie dziennika i na okładce tygodnika umieszcza się tytuły najważniejsze według redaktorów; spróbujcie wspólnie określić kryteria ważności przyjęte przez poszczególne redakcje (polityka, sensacja, gospodarka). Zapytaj uczniów, jakich informacji nie znajdą na pierwszej stronie. Poleć, by odnaleźli w gazecie poszczególne działy i główne teksty w nich zamieszczone - potraktuj jako pomoc dydaktyczną materiał "Działy w dziennikach" (C). W podsumowaniu odwołaj się do poprzedniej lekcji (pluralizm mediów, selektywność informacji).

5. Poproś, by pary uczniów połączyły się po dwie. Pokaż tak utworzonym zespołom materiały pomocnicze:

Praca domowa dla chętnych: poleć, by uczniowie, korzystając z materiałów, zaprojektowali pierwszą stronę jednego numeru gazetki szkolnej, która ma zostać wydana w najbliższym tygodniu. Mogą opracować całkiem nową makietę lub posłużyć się dotychczasową makietą istniejącej już gazetki i tylko ją odpowiednio zmodyfikować. Ważne jest, by praca każdego zespołu odbywała się etapami:

Etapy te wypisz na tablicy i czuwaj nad ich realizacją. Wykonane przez uczniów makiety omówcie, a następnie zbierzcie, by przygotować wystawkę podsumowującą cykl zajęć.

6. Zwróć uwagę, że o ile gazety różnią się między sobą makietą i zawartością, o tyle kanały telewizyjne mają tzw. ramówki. Wyjaśnij to pojęcie, wyświetlając odpowiedni slajd (8) i poleć, by uczniowie w parach przeanalizowali pod tym względem programy wskazanych przez nauczyciela kanałów. Omówcie kilka charakterystycznych ramówek.

7. Pokaż komiks "Wizja-tele" (B) i/lub krótki materiał filmowy o pracy w mediach (G). Zwróć uwagę na podobieństwa i różnice w pracy redakcji gazety czy czasopisma i telewizji. Podkreśl specyfikę telewizyjnych środków wyrazu (obraz, dźwięk, relacja na żywo, nagranie). Opowiedz, czym zajmują się dziennikarze telewizyjni, depeszowcy, prezenterzy, komentatorzy, reżyserzy, realizatorzy obrazu, dźwięku i światła, operatorzy, montażyści - wykorzystaj slajd "Kto pracuje w telewizji" (7). Wyświetl też slajd 10.1 i poproś, by uczniowie spróbowali odgadnąć, co oznaczają zawarte w nim terminy. Następnie uczniowie zgłaszają swoje propozycje, a nauczyciel wyświetla objaśnienia kolejnych pojęć (slajd 10.2). Zainicjuj rozmowę o pracy dziennikarza telewizyjnego, zadając pytanie: czy chcielibyście pracować w telewizji jako dziennikarze? Dlaczego? Jeśli wystarczy wam czasu, omówcie główne działy telewizji (9).

8.* (materiały dodatkowe) Zapytaj uczniów o ich ulubione programy telewizyjne i dziennikarzy. Poproś, by nominowali do nagrody swoich ulubionych dziennikarzy w dwóch kategoriach: programy informacyjno-publicystyczne i programy rozrywkowe. Wypisz nazwiska na tablicy. Następnie poproś, by uczniowie w tych samych grupach, w których pracowali wcześniej, opierając się na swoich nominacjach w pierwszej kategorii, opracowali portret dziennikarza doskonałego. Podsumujcie pracę, wypisując na wspólnym plakacie cechy, które taki dziennikarz powinien mieć. Warto nawiązać do poprzedniej lekcji (etyka dziennikarska, tworzenie obrazu świata).

9.* (materiały dodatkowe) Zapytaj uczniów, czym się różni praca w rozgłośni radiowej od pracy w telewizji. Porozmawiajcie o tym, jakich audycji najchętniej słuchają i dlaczego. Jakich stacji (audycji) nie lubią? Wypiszcie na plakacie główne oczekiwania uczniów wobec radia. Zwróć uwagę na ich różnorodność - dla jednych najciekawsze mogą być programy informacyjne, dla innych - audycje muzyczne.

10. Podsumowując lekcję, zadaj pytania, jakie środki masowego przekazu są im najbliższe i dlaczego, z których korzystają najczęściej, które uważają za najbardziej wiarygodne, a które za najbardziej wartościowe z edukacyjnego punktu widzenia? Wyniki zapiszcie na kolejnym plakacie. Zachowaj go (wraz z pozostałymi plakatami) jako materiał do wykorzystania na następnych zajęciach.

11. Zadania domowe dla chętnych (praca zespołowa):